E taenoa te tangira….

E TAENOA TE TANGIRA

(Oteaki man koreaki iroun Iaareto Kabunare)

E borau temanna te kaimoa ae arana Karatu ae nako Mwakin iaon te kaibuke ae MV Naauru. Ngke roko ikekei ao e aerake n te tabo ae kaitara ma te mwakoro ae arana Komuniti. Nao ko na mauri ko mwananga ma ia? Ana titiraki neiere Nei Ringita. Eh eh I nako mai Aranuka ana kaeka Karatu Nao I a bon ongongo naba taekan abam anne ae a rang n rietata taian tongo iai ao I tuai men noria. Bon ti te ti te tongo ao e uara te nikabubuti ikai?Oh ko taekina te nikabubuti? Moan te boiarara baana n te mwae moa riki n te mwananga iaon te kaibuke.Ko na kawara ngkai antai?

N na kawara Nam Baete bwa e mena ikai ma tii raraon tamau ngkoa ni mwakuri i Banaba bwa a uaia ni mwakuri n te Keboro, Te titiraki riki teuana bwa e ngaa kain abam? Nao I bon tuai ni iein ma I a bon tia n nakonako ma te mwaane temanna. Oh ngaia I a ataia.raoi. Taiaoka neiko ko bia nanoangai ngkana I a tiku irarikim bwa ai raom? Ngaia e raoiroi nakomai irai bwa ti a nako ni mwengau.e a roko

Neiko antai raom anne?

Bon raou ae boou ae moan te boboto.

Ko na mauri

Kaaraki ikai tekateka

Nao kanga ti a bon rangi ni kakabwaiaki ni menam ibuakora.

A bane n roko kaain rarikia man uoti nako aia wabwaene ao a kume naba n amwarake ma te kukurei ibukin aia irua ae tibwa roko irarikiia.

Te bong are imwiina

Nao, ani uti bwa ko na katauraoiko man kamarikeko imwain te mwananga.

Ngke a mwananga ao a kaneweaba aia irua iaon B’aan Nakaa ao te nei ni mon are atongaki.Ngke a oki ao e a bon bong, e a bon roko te kua irouna ao e a bon aki manga anga ana tai me ea matu nako naba. E a kautaki ibukin te amwarake ao e aki kan uti bwa e a kua. Inanon matuuna ao ea mii bwa aongkoa e noora temanna te aine ae te ataeinaine ae tei ietan te nei ae bubura ae anoanoia bwa e na kawaria. E bon nakon te ataeinaine anne ao ngke e nang taua baina, ao e uti naba.

Ai aki raura ai antai naba te ataeinaine are anoanoai are I noria n te mii arei?

Kanga e kakamaku te aba aio bwa tao e mwaiti iai te anti?

E a ongo weteakina iroun Nei Ringita ae kangai “Karatu Karatu ngaia are e uti iai.

Nao tera ae ko kakarongoaia?

Ko aera ko mweroaroa?

Kai tao eng bwa I mii bwa e weteai temanna te ataeinaine mai etan te nei arei I miia ao ngke N nang taua baina ao I a uti naba.

Nao tao bon iai te ataeinaine ae ko tangiria ao ko a taku naba bwa akea raom

I bon koaua kai akea ae I a tia n tangiria.

Ai ngkam kanga ko a manga kewe.

Neiko N na kanga ni kewe, Titebo ma te karaki teuana ae N nang karakinna nakoim.

Ngke e tia reirei I Banaba ngkoa teuare Tebaubwebwe, ao iai ataein ana reirei aika uoman aika araia Aitai, ao Nei Nangirube.

E rangi ni kinaiia teuae Tebaubwebwe ao akea bwa e a kitana naba Banaba neiere Nei Nangirube bwa e aa bane aia tai ana karo ni mwakuri n te BPC ma iai te kanganga bwa e a reke nanona n tangira teuare Ten Aitai, ao ai bon aron naba Ten Aitai ma e na kangaa bwa are akea aia kona bwa e a tia te babaire ao e taenoa te nako. Aia kabanea ni babaire ataei aikai bwa a na kaitibo iaon Kiribati i bon iaon abaia Aban neierei bon Tamana n te tabo ae Bakaka . Akea ana ataibwai te ataeinaine aio i abana ae Tamana bwa are bungiaki i Banaba.

Ma ngaia are e bon rangi n nanokawaki bwa tera ae na riki.E rangi ni kubanako naba Ten Aitai bwa e aki noora neiere Nei Nangirube n roko n te reirei bwa ngaia e a tokanako n te MV Anchun ae te kaibuke n aeaeki ibukiia taan mwakuri.

E titiraki ma te tang te ataeinimwane aio nakoia ana karo bwa tera ae na karaoia.

E titiraki naba nakoia raraona n reirei bwa a noora neiere Nei Nangirube ke aki tii teuana te kaeka bwa e a tia n tokanako n te kaibuke.

Tamau, I a kainano n tangira Nei Nangirube ao ai tera ae N nang karaoia?

Karaua nanom natiu Taninga tain te aeaeki are imwiina ibukiia taan mwakuri bwa N nang aki tiaina bwa ko aonga ni kona n nora neiene ko tangiria anne.

Tamau tao a na manra ara tataninga?

Keiaki natiu bwa teuana te ririki?

Teuana te ririki?

Ai kawara ngai ngkana I aki kona ni manga noria. (e taetae ao e tang man kaoi ranimatana ni beena)

Tamau I aki kona n nako n rimoa n te kaibuke teuana bwa I aong ni kona n noora Nei Nangirube?

Natiu, Keiaki bwa are akea ae kinako are na buokiko bwa are ko bungiaki ikai iaon Banaba ao a bon aki kona ni kinako au utu ake iaon Nuka i Beru.

Antai am koraki akanne?

Natiu tai karekea nanom n anne bwa ko na ataia bwa e waekoa te tai ao ko na kona n nora iai raom ngkana ti oki nako Beru.

Bwa e mena naba i Beru Nei Nangirube?

E ee aki bwa e mena i Tamana

Ao N na kanga ngkanne n noria?

Ai kawara ngai bwa I a kainano n tangira Nei Nangirube.

Natiu kekeiaki bwa ti na butiia Tamara are i karawa karauan nanom.

A maroroakina ana kanganga natiia nakai bwa are a ataia bwa e a roko te kanganga iroun natiia ao a riai n tararuaia bwa e kawa n riki te anga teuaana nakoina.

Te bong teuana ao e a rawa natiia taanga aikai n nakon te reirei bwa e a kainano n ana tangira.

A kekeiaki ni karaua nanon natiia ao ake a bwa e a kabwaka ana taeka man taku ngkana e aki reke Nei Nangirube ao uringa bwa akea riki tokin nanou bwa N na bon mate n te tai teuana.

A bon aki rau kaaro aikai ni matu ibukin nanoangakin natiia.

A bwakanako taai ao e a koro teuana te ririki are e a manga roko tain te aeaeki nako Banaba ma Nauru

E a aki manga tiku ni mwakuri riki te karo aio ma e a motika

nanona te oki nako Beru bwa e aonga ni kakoroa nanon natina ae a koro ana tangira ibukin Nei Nangirube

Ti nang oki natiu nako Beru bwa ko aonga ni kakoroa nanon am tangira ae ko a kainano iai.

Ngaia tamau ma N na kanga n nako Tamana ngkana ti roko i Beru?

Natiu tataninga bwa ngkana ti roko ikekei ao I a tuangko aron rokom ikekei ao kawaim n nako ni kawara Nei Nangirube

Ngke e a ria Beru ao a katauraoi aia bwai imwain ruoia nakon te booti.

Ai kangangara rietatan te kaibuke aio.

Tamau, iai ara koraki ngkai imwaira aika a na butimwaira?

Natiu tai raraoma bwa a bon mwaiti tariu ao mwaneu aika mena ke ni maeka ikai, bon tii ngai ae I aa kaman nako ni borau nako Banab ma tinam ngke tebwi ma ruaiua au ririki ao I a iein naba ma tinam aio ao ti a borau naba nako Banaba. Ko bon bungiaki ao ni ikawai naba i Banaba. I kan kaotia naba nakoim bwa aron te maiu i Beru e kaokoro ma are i Banaba bwa e mwaiti te amwarake ae rereke ikekei ao bon tiaki amwaraken Kiribati bwa bon kanaia I-Matang.

E mwaiti naba te amwarake ikai ma tiaki te amwarake are aekan are ti kanna ikekei bwa ikai te amwarake bon te mai, te ika te ben, te tou ao a mwaiti riki. Natiu keiaki tai niniku n te amwarake ke?

E kaeka natina ao e taku, ngaia N na bon karaoa ane ko taku.

Ngke a toka n te booti ao a roko n te tabo are aki kona n roko iai te raanti, ao a bon buuru taian bootikuru (boatcrews) ni karokoira i mataniwin te bike,

Kam na mauri taian bwatintia

kam na mauri naba kaain Beru aika kam tangiraki

E ngaa ara kawa?

E mena i mainikun te nama

Raroara mai ikai?

Natiu e aki rangi n raroa bwa tao e kaan uoua te maire mai ikai.

Ao antai aran te kawa aei?

Aio kawan te Tua ao arana Tabukiniberu.

E raoiroi ma urakin ara bwai mai aon te booti bwa aonga ni bane ao ti a nako naba nakon ara kawa.

Akea te motoka ikai?

Akea raom Tiaki Banaba aio.

Ao ti na kanga ni urakin ara bwai aika bubura aikai.

N na manga okiri nakon te ingabong n te waa bwa a bon aki kona ni urakinaki n te bwatika.

Kam na mauri!

Mauri Butikan

E uara te mwakuri n te BPC?

E raoiroi ma e nang kanga ao ae ti a oki bwa ti na motirawa moa.

Nao natim aio?

Ngaia anne

Antai arana?

Ten Aitai arana.

Nao, ko a kauta tibum are ko tatangiria arei?

Ai bon ingoana bwa bwa are ai akea

E koaua. Iai ami bwai ae I kona ni buoki?

Ko a buokai ningabong.

Ngaia e raoiroi ma I a kawariko n ami tabo, ah kam na mena ia ngkanne bwa are ai akea ami auti?

Nao, Ti a tiku moa iroun Nei Ritian are mwaneu

Oh ngaia I a kawariko nakon te ingabong .

Tamau antai teuarei?

Natiu bon raraou ngke I ataeini mwane ngkoa.

E na buokai naba n nako ni kakaea Nei Nangirube?

Natiu taona nanom ae ti a roko ikai ma ti na iangoa aron reken Nei Nangirube

Ngke a tia ni urakin aia bwai mai Tabukiniberu n te waa, ao a bon katea aia auti.

Ngke tia aia auti,ao a bon waaki ni iango bwa e kanga aron aia waaki ngkai ni iangoa aron tokin nanon natiia.

A kawara te Tia Borau ae arana Teitiba ae kaain te kawa are Tabiang

Taiaoka Teitiba Ti na kawariko.

Nakomai,

Ngke a tekateka te tanga aio ao a bon uota aia moanei ae teuana te bomwangko ni iriko, teuana te baeki ae on n te bwerena ao ai te raiti ma te ii ao te tioka.

Teitiba ko aki akaka ni baikai.

Ao kanga tera ngkanne ami rongorongo ae I kona ni buoki ngkami iai.

Nao, ti kan buoka natira aio bwa e tangira ataeinainen Tamana ae arana Nei Nangirube.

Ao e ngaa te ataeinaine anne?

Are i Tamana.

I Tamana?

Ao tera ngkanne ae kanga I kona ni karaoia nakoina iai.

Ti kan bubutiko e kona n reke buokana n nikiraki ikekei?

Oh Kam tangirai bwa N na nikiria i Tamana?

Ao kan taninga teutana bwa N na noori moa maan ni borau.

E otinako tabeua te miniti ao rimwi e oki.

E a kaeka man taku. A bwakanako maan ni wairio ma N na buti ngkami bwa N nna noora are n te karangaina Kam kona n tiku ni matu bwa I aonga n ae I a tuangkami naba bwa tera te tai ae raoiroi ibukin au mwananga ma natimi ane N na nikiria anne.

Akea ara kanganga.

E a waaki katoroan te ranibue ao te kuuka ao akea be a nako naba tain te kang bomwangko

Nao ai tera bae Banaba aio ko na kainano ni kakaea kanam ke nimam te ii ae mirikinaki ai kakamaeura te mena n te tabo ae kaubwai.

E koaua anne.

A matu tanga aikai ao aikoa namakina te bwai teuana ae tabeakinna teuare Teitiba.

Ngke e a karangaina ao e a noori maan ni borau ao e a uia kawaina ma natiia tanga aikai ao e tuangiia bwa imwin tenua te bong ao a na katau ni borau.

A koro namatan boong, ao akea bwa ai a katauraoi teuae Teitiba ma Aitai iaon waaaia ni borau nako Tamana.

A kabo ma natiia taanga aikai ao Teitiba ao a nora ieni waaia inanon aibweabwean ngaina ni kaineta Rawanimwake.

Aitai, ko kona n tuangai bwa e uara tangirakin raom ane Nei Nangirube? E tang te taeinimwane aio ao e taku ngkana e aki reke irou ao N na mate iai.

Tai karawawata nanom bwa are bon aron te tangira ma ko na kamwaneko imwain baika a na riki.

Ngaia N na tauraoi.

E a taetae Teitiba nakon te Ataeinimwane aio man taku, Ko ataia e mauanti mwanangara ao noria ko noora te bwai ane bangaki inanon marawa anne?

Bwa tera te bwai anne?

Te Ntokitoki?

A tera?

TeKua ae moan te abwabwaki.

Ti na ribukina ni kararoaira bwa e rawa n ae oroira

E a riakina waia Teitiba ni kaea bukina. Ngke roko ibukina ao e a moanna naba ni kamakuri

te Ntokitoki anne man tabeka rake bukina ao n orea waaia ma e a kaman tia n riakina waana Teitiba, ma ngaia are e a baraki inanon waana man ana ana bwaene ae ana kete ao ni karina baina inanona man anaa ana kai ni kakiki.

E a noria bwa e a rei te kua arei man tabekarake rabwatana bwa e na einakoia iaoniwaia.

E kaeta tabon ana kai ni kakiki ni kaineta bwabwan te kua anne ngke mwemwerake man karara tangin ana kai ni kakiki. E a aki mwemwe te kua anne ma e a einako naba man mate i taari. E ikerake Teitiba ao e a kataia ni kaararakea waana bwa e na kararoa te kua arei.

Aitai, aio ana wewete Teitiba

E kaeka Aitai ao e taku Aio ngai.

E wii ngare Teitibwa ao e taku e kamimi kawaim aio bwa ataia manin marawa ao manin karawa, ko noria eitei aikai?

Eng I noria. Bwa a bon ataia bwa ko na mwananga ma ngaia ae a iriko ni kamauriko Aia mwakuri a kitea nanon marawa man noria bwa iai riki taan tiringko ke akea.

Ma ngkai ko noria bwa a aki mwawa mai aora, bwa a katanira bwa ti na aki noraki n te tirotaam mai karawa irouia taian kua.

E mata ni maku Aitai ma e bon teimatoa n ana tangira ao e nanoni mwane.

E a ria Arorae imwin teuana te bong!

Ko nora te tabo ae ti toua ti ri tanrake bwa ti toua kawaia Uamumuri ma Nanikain ao Ten Tabutoa imwin birinakoia ngke a uota nako ainen te Takakaro are arana Nei Teweia mai Beru.

Te tabo ae i tanrake mai meangin Tamana, ane ko na noria ngkana ti roko iai bon bwaan Tabutoa ngke e mate be kareia teuare aintoan Tabiteuea i Tauma are arana Tebweka. Kamai au ao ane imoa ikanne bwa ti na katika orara te baiura..

Ngke e a katiki Teitiba, ao e a teke te ingimea ao a katikia man korokoroia bwa oraia.

Ti na kataia ni kaea te iabuti are n te karangaina i Tamana ao N na kabwakako i aan Barebuka ao ngkoe ngkanne ko na kawara antai?

E rangi n raoiroi riki bwa ko na kawara te mitinare bwa are akea ae ko kinaa ikanne ke iai?

E koaua ane ko taku anne ao N na kanga nakon te mitinare ke tera ae N na taekinna nakoina?

Kaota raoi bukin rokom nakoina ao tai karabaa te bwai teuana bwa e na ataia. Noria ko tataninga tabwenan ngaina ao ngkana e ai oota, ko a tibwa nakon ana auti te mitinare man butia am rongorongo anne.Aran te mitinare anne bon B’ataing ae buun Nei Biteta

Ao ngkoe ko na mena iaa?

Tai raraoma irou bwa I bon tataningaiko i tabon te aba mai maiaki, ma ngkana ko kakaeai ma akea ngai ikekei, ao ngkanne tai maku tai raraoma bwa I a karairaki n nako Beru, ao ngkoe are ko a roko n tokin kawaim, bwa noria tii 3 te bong au tai n tataninga i tanraken te tabo ae Bakakaa, ao kataia kawarai iai kabanean am tai ni kawarai bon mwin te tawanou are e a matairake te iabuti iai.I a kantaningaiko ikanne ngkana e a reke raom iroum, ke ngkana e bitaki am iango bwa ko na kaibuke n oki nako Beru, ao ngai ngkanne I a rimoa n oki.

Noria ko riai ni matu ngkai bwa are ko na kamarurungko nakon tabem ao am tangira ane ko tabeakinna anne Tekeraoi n am waaki.

E nori matan Aitai teuae Teitiba, ao a bon waanako ranimatana,

Ko aera ngkai ko tang?

Ekaeka Aitai man taku “I bon tang bwa e onrake nanou n norakin am tangira ao am buobuoki ae moan te kanganga warekakina inanou n norakin buokakiu ae moan te bati ao moan te kaanganga karaoakina, ao are e bon aki kona naba au karo ni karaoia.”

E matangare Teitiba ao e katika te ataeinimwane aio man rabwatia ao e taku, “Ngai ngkai am karo n onea mwin am karo n te tai aio, tai manga tanrikaki ma taraa moam kaeta kawaim bwa ko nang bon uota oin uotam n te tai aio.” E ororea tabon angana man kaunga nanona ao e taku “An tauraoi mwananga.”

E a waaki nako te ataei ni mwane aio ae Aitai man kaineta ana tabo te Mitinare E kataia n ni kan ataia bwa e ngaa ana auti ma are e a kaman ataia bwa aia auti mitinare e bon kaokoro ma autin te kawa bwa e bon kateaki ni ua kaan nakon te umwantabu.

N ana kanamakin anne ao e a tataninga iaon teuana te atibu ae mena irariki te kawai ae kawain ana auti te mitinare. E bon rootongitong te tai anne ma e bon tataninga tabwenan ngaina. Ngke e a tabwena mainiku, ao akea bwa e a noora naba temanna te aomata ae uoti ana ibu man nako ni korokarewe. E kuri n aki kakoaua bwa te tia korokarewe ngke noori ana ibu aika e riaon 40 mwaitina ao kanga e a roko te maroa irouna be taku bwa tao ai te anti. E bon ataia bwa mwaitin aia ibu aomata i abana e aki kona n roko n te mwaiti anne.

E a kubanako naba ngke taetae nakoina te Tia Korokarewe man taku Naewa, tera ae ko iangoia?ko a rang utimwaaka?

E kaeka bwa N na kawara te mitinare n ana auti.

Nao akea te mitinare ikanne are mamatu n te mwaneaba bwa are te aomata ae bubura ao e bubue n te tairiki n ana auti

Ngaia ko rabwa ma N nako ni kawaria ikekei.

Ngke e roko n te mwaneaba ao e a bon ongo ringongon te mitinare.

E a nako n tekaateka ietan atuna man wewete Te Mitinare, Te Mitinare, Te Mitinare. E a uti te Mitinare man kaeka, “Anaia tera am rongorongo, ma irarikina antai moa ngkoe? I tuai men nonoriko mai mwaina?

Kabwara au bure te mitinare ma arau bon Aitai ao kaain Beru ngai ao I a bon tibwa roko n te bong aei.

Ko toka n te kaibuke? Tera te kaibuke anne?

I aki roko n te kaaibuke ma I roko n te waa mai Beru?

Te waa mai Beru?Ko a manga keweai?

I aki keweiko te mitinare ma iai raou ae I borau ma ngaia ao ane e bon tataningai ngkai ni waana i tanraken Barebuka.

E a bon uti raoi ngkai te mitinare ao e a moanna ni kakoaua, ao e a titirakinna. Tera ae I kona ni buokiko iai?

Taiaoka bwa I roko bwa iai te ataeinaine ae I tangiria mai Banaba ngke a mwakuri ara karo ikekei, ao e a tia n oki nakomai. I a kainano n tangiria ao I tangiria ni mareaki ma ngaia ngkana riai ikai.

Antai arana?

Arana Nei Nangirube

Ngaia are natiia Kaboka maa?

Ngaia raoi anne.

Ko kainano n tangiria ?

Eng I kainano n tangiria.

E aki kakarongoa teutana te mitinare ao e tabe ni iango,ngke tia ni iango, ao e taraa matan te ataeinimwane aio man taku E kinako neiei?

Eng e kinaai raoi.

Ko tangiria ni kawaria ngkai ke ningai?

Noria te mitinare I a nakoina n tairiki n ana auti ma I kona n tiku moa irarikim ikai?

Eng ko kona ma e kanga raom are i taari,

Tai tabe irouna be a tia ngkanne n nako (e a tibwa uringa are na aki kaota raona nakoia aomata)

Ngke e a tairiki, ao e a tuanga te mitinare be na nako moa ni kaninganinga neiere e tangiria.

E a nakonako n te roo ao e a kaitibo ma temanna te ataeinimwane. Nao ko na nakea?

N na nakoaiaki.

Nao ko ataa ana auti Nei Nangirube?

Eng I ataia.

Ko kona ni kairai nako iai?

Ti a nako.

Ngke a roko ikekei ao e a ongo te bwana ae bon rangi ni kinaaki ao te bwana are e bon mamatenanoia n ana tai iaon Banaba. E taraa te tabo are nako ma iai ao e a kataia ni kakaea be ngaa te ataeinaine anne?

E a tuangaki iroun te ataeinimwane anne ni kangai “Ao anne ana auti.”

Ko rabwa ma an nako kitanai ikai.

E a nako te ataeinimwane arei ao ngaia e a tei iaan te roo man tataninga kaotin moan Nei Nangirube, ma tatan buroona ae moan te korakora. E kekeiaki ni karaua nanona be na aki ingarake ke n raa riki.

E a ongo ngkanne bwanan tamana ni wetea te ataeinaine anne Nangirube, Nangirube,

e a kaoti neiei iaan te taura ae aki bati n ota ma ngke e a kaoti moana ao e taku teuae Aitai bwa kanga moan te anera ae rangi ni itiaki.E kakammari inanona man taku ko taku bwa e na aki kona Aitai n roko i abam ae tangiraki ae Tamana? E aera neiko ko aki ataa te I-Beru ae bane arona n te tangira. Engae n abwabwaki marawa ma e bon uarereke n te tangira. Ngke kume n taetae, ao e aki tabe n noria bwa e a okakinako naba iroun temanna te aomata ae tabe n nakonako ae mataki. E bon kubanako ngke e okakinako ao e a ientaka naba ni manga rairaki ao e aki ataia ae e a kabwaka te mataki anne, ao e a un naba te mataki anne. Nao ko aera ngkai ko a bon tewenakoai naba?

Taiaoka ma kabwara au bure bwa tiaki nanou

Tiaki nanom? Ko ee ni Beru nako ni kanga ao ko baka n aki tewenakoai, ko iowawa?

E kume naba ni kabwara bure ngke a ongo kain ana auti Nei Nangirube, ao a biri n nakon te tabo are kakarongoa iai te mataki arei. Te moan biri n otinako bon Kaboka are taman Nei Nangirube are e a ira tangan te mataki ma are e aki tabwara me a nako naba te kai are Ruabou me ea wene naba Aitai i aontano ma matana ae tibutau ae te atai. E kabwara naba ana bure teuae Aitai. “Taiaoka kabwara au bure” tiaki nanou bwa N na kabwaka teuaei ma e bon okainako ao I kubanako n rairaki ao e a bwaka naba. “E ongo te bwana neiere Nei Nangirube ao e biri n taua ana karo ao e taku nakoina, antai te aomata ae ko oreia anne?

Kan kina moa. E ienikuri ni baraki man kateirakea te aomata arei, kai kanga titebo bwanana ma Ten Aitai, kaota moana n te tooti.

Ngke noora otan te tooti Aitai ao e a baraki ni karaba matana be na aki kinaki, E a baraki Nei Nangirube man kataia n rairia ao e bon keiaki naba Aitai n aki kona n rairaki bwa e a onrake..e na manga reitaki

nanona n te kukurei ngke e a bon tauaki baina iroun raona are kitanna ngkoa i Banaba ao are e a manga borauakinna mai mai Beru. E a bubuti neiei nakoina man taku, “Nao I butiko ma an rairaki ao teirake bwa N na taea te tano ae i akuum aio ao e kanakoa baina man tai taetaea taetaea te tano. E a un te karo man taku kanakoa ma antai taetaea akuna.

E kaeka natina man taku “Ti na kina moa ba antai. E bon rangi n rotaki nanon Aitai n ana taeka raona aei ao a bon bwaka ranimatana

E a manga bubuti neiei bwa e na teirake.

E a rairaki teuae Aitai ao e a oti moana e tabwanin raoi n te tooti.

Aitai Aitai, Aitai, boni ngkoe e ienikuri n rabwata Aitai Nei Nangirube ao e toro karaki nakon ana karo” E uara tokin nanom ko a kakaioro naba n aki akaka ao n akea bukina ao ko aki ataia bwa ko a orea marewen nanon natim aei. Ai kawara Aitai iroum. Aitai I tangiriko n akea riki, ao I butiko ma kabwara ana bure au karo be aki kinako. Ko bon rangi n atataiaomata. Ao I bon ataa am katei ni koaua ae te tangira ae akea kabotauana. Ko kanga n roko ikai? Ko toka n tera? Nakomai bwa ti a nakon te auti.

E kaeka Aitai ma matana ae buru man rara im win oreakina ae kume ni kakaoia n ana kawere E kairia nakon ana auti ao e a nakon te ruu man maroro ma ngaia. E kua n rabwata raona arei e kua ni kitinna e kua n aaniwaeia, e kua n raa riki ao n raa riki.

E bon uringa naba Aitai bwa anne te bong are ai bon ana tai ae riai ni kaea te waa bwa e nang karairaki nako Beru ma raona are Teitiba are bon tataninga naba n te waa i tanraken Barebuka. E ienikuri n tuanga raona are Nei Nangirube bwa rokona aio e na kairia nako n nako Beru n te waa.

E a kaeka Nei Nangirube bwa e kona ni kawaeremwea teutana mwanangaia bwa e na katiai bwaai tabeua nakoia ana karo.

E ienikuri nakon Teitiba teuare Aitai man tuanga e kona n iremwe teutana mwanangaia?

E a kariaia Teitiba ao e tuanga Aitai. “Uringa bwa kabanean te bong ae mwawa nakon te iangabong inanon te tawanaou, ao ko riai ni waetata n oki ngkana ko aki oki ao N na kitaniko nako Beru ma ko a bon iangoa rokom n te kaibuke” E kariaia teuare Aitai ao akea be ea okira neiere raona arei inanon naba te nukanibong ao man kaongoa neiere raona man taku I tuangaki roun Teitibwa bwa au kabanea ni bong bon te tawanou nakon te ingabong, ngkana I aki roko ao e nang kitanai. Tera am iango bwa ngai I tangiria bwa N na kairiko nako Beru.?

E kaeka neierei man taku “Akea au kanganga ma N na katia moa au babaire ma au karo ao tinau ao ngkanne I a mwananga naba ma ngkoe. Ko na taningai teutana bwa N na nako ni maroro ma tibu are n ana auti ao I a okiriko naba.

Aitai, I a oki ma Noria aio te babaire ae I kan kaotia nakoim,Ti na waekoa ni kitana ikai nakon te karangaina bwa ko ataia aki kukurei au karo bwa N na iriko n te waa ma I aki bae naba ma ngaia, ma ko na berita nakoiu bwa iai temanna te tibwaai bwa tibuu are n ana auti arei ae ngaia ae aki toki ni kakaongoia au karo taian rongorongo ao e a tia n ataa te iango aio ma ko na berita nakoiu bwa e aonga ni koro bukin ara iango.

Tera am berita anne?

Ko na bon aki kaaki tangirau ao ko na kawakinai raoi ngkana I iriko nako abam ko na aki ororeai ao ko na teimatoa ni kawakinai ngkana I a mena irarikim.

Ko na aki raraoma bwa I bon tangiriko, N na karaoi bwaai ni kabane aika ko tangirii.

Noria an rimoau birnakon te waa bwa I a rimwiko bwa N na kaboo nakon tariu ae te ka rimwi are ko bon kina ngkoa i Banaba. Ngaia I bon kina bwa are bon aekakim naba. An birinako bwa I aonga ni manga rimwiiko n nakoati.

E aki tabwara teuae Aitai ao e a birinako naba. E roko irarikin Teitiba ao bon te aoa 2 n te karangaiana ao e tataninga raona are Nei Nangirube. Tao te itera n aoa ao e a kaoti neiere e kakantaningaia. E aki tabwara ma e taua baina ao e katoka iaon te waa ao a katea naba aia ie ni birinako ni kaineta marawa. E bon rangi ni kukurei teuae Aitai, bwa are e a toka irarikin raona are bukin rokona i Tamana. E a bua naba Tamana ngke roo inanon borauia anne.

Ngke e a noora neiere raona arei bwa e wene ni matu, ao e a kaaniia man rabwatia man bwaeta nanona nakon neierei ibukin tangirakina ae moan te bati. Neiko I a bon kaota nanou ae I tangiriko ao bon akea riki. Imwina ao e a bwaka ni matu naba irarikin raona arei. Teuare te Tia Borau are Teitiba e a bon kakabuti ni ira tokaraoin te ang. Ngke e a tabwena mainiku, ao are a bon matu naba ataei aika uoman aikai. E a oti raoi taai ao e a kautiia Teitiba man taku Aitai, Aitai, Aitai an uti bwa e a oti taai.

Oh E a kaure matana ao e taraa taai.E a manga rabwata raona arei ao e a kautia. Nei Nangirube, Nei Nangirube,

E a kauti matana neiere raona arei ao ai bon te mimi iroun Aitai!

Tera ae riki ngkai! Enga Nei Nangirube?

E kubanako naba Teitiba ao e taku Nao ao bon anne raom are ko kairia! Raou? Kai tiaki Nei Nangirube aio,

Ao antai neienne?

Tarina aio are te ataei riki.Ai kawara ngai iroun Nei Nangirube be keweai. E ororea atuna iaon te waa ao e taku I kananoanga bwa I kekeweaki.

E a teirake neiere Nei Ereri ao e karautaeka nakon Aitai, ao e taku. Aitai, aio am reta ae anganai imwain nakou n rimwiiko.

E anaa te reta arei ao e warekia:-

Dear Aitai,

I a bon rimoa ni kabwara au bure nakoim ao ni kakaitauko ibukin am tangira ae kororaoi ae I nora tokina nakoiu ngkai ko roko ni inaai mai abau ae Tamana.

I uringa ara tangira i Banaba inanon ara Primary School aika moan te kakukurei ao ni itiaki i mataia aomata aika norira. I uringa naba arora n tatakakaro inanon ara tangira aika akea kabotauaia. I uringa am taeka are ko na bon aki kona ni kaaki tangirau. I uringa naba uruakin nanora ae korakora ngke a kaokai tamau ao I a iria naba n n oki nako Tamana. I bon ataia naba ae ko rootaki n te rawawata ngke e aki reke ara tai ni maroro imwain kitanakin Banaba.

I kananoanga bwa I bon rangi ni kainano n tangiriko, I rangi n nanokawaki ngkai e aki koro bukin ara tangira are ti a kaman reitaki iai.

I kan kamatata raoi ma au tangira ae e itiaki ae ko na aki karawawataaki iai, bwa I a bon tia n aki kororaoi nakoim bwa I a tia n toua te kawai ae I ataia bwa tiaki ngai te aomata ae riai bwa ko na bunna. I a tia ni bubutia tariu ae Nei Ereri be na onea mwiiu ngkai I ataia bwa e bon kinako naba ao I ataia naba be na bon reke naba tangirakim irouna ngkai e bon aki toki naba n nonoriko i Banaba.Ai bon au katekeraoi nakoimi ni kauoman. I butiko bwa ko na katokai au berita ni kabane iaon Nei Ereri.

Ti a boo te tangira ae ake n aiarona

 

Ngai Nei Nangirube.

A bwaka ranimatan Aitai ma e a karaua nanona ngke a noora Nei Ereri irarikina ae moan te tikiraoi ao ae wii ngare nakoina.

E a taetae ngkanne Aitai nakon Nei Ereri.Kabwara au bure bwa I bon aki kantaninga te bwai ae na riki aio nakoiu. Ko bati n rabwa naba ni butimwaeakin au tangira ae tia ni moti karaina ni manga tomaia. N na bon bane ni kakoroi bukin bwaai ni kabane aika e tuangai tarim are Nei Nangirube. I a kamatoa bwa I bon tangiriko ao akea riki irarikim.

Inanon aia kakarabakau, ao e a ria Beru.

E a ria Beru ana taeka Teitiba

Eng, e a ria?

Ngke e a anene Teitiba bwa e a kukurei ao e anenea kunan Iuta are kangai:

E a tau te nako Orona bwa ti na nako n roko iai

Te aba ae I aki ataia ngai ao a aki ataia tibu.

Chorus: N na iririko ni boborau

N nna iririko ni boborau

N na iri N na iri

N na iriko N na iriko

E rabwa Iuta n arona

Ngke karekea te iango aei

Are ti na kabwaia iai

Ma raora ni kabane iai.

E a tau an tai manga rairaki

N tara abam ae nangi tiku

E a tau teirake ti a nako

Bwa Ti nang kitana BERU.

E moti ana anene Teitiba ao e a tuka ieni waana iaon Biken Tokia i Tabiang i Beru.

Ai te baka tera i aon Tabiang!ngke e a karairaki te mwananga mai Tamana.

 

 

 

 

(Visited 41 times, 1 visits today)